تبلیغات
توتستان - نقد فیلم شبکه ساخته سیدنی لومت
 
توتستان
وبلاگ ادبی،سینمایی،انتقادی
دوشنبه 20 آذر 1396 :: نویسنده : محمدرضا آزادی       
  “شبکه”
کارگردان: سیدنی لومت
فیلمنامه‌نویس: پَدی چایفسکی
تولید و اکران: 1976
با بازی: پیتر فینچ، ویلیام هولدن، فی داناوِی، و دیگران
http://7faz.com/Images/Writing/173/BigSlider.jpg
“شبکه” با نمایی از چهار مانیتور تلویزیونی شروع می‌شود که اختبار بعدازظهری چهار شبکۀ اصلی و بزرگ را نشان می‌دهند: شبکه‌های ABC، CBS، NBC و (شبکۀ غیرواقعی و داستانی) UBS. دوربین همینطور حرکت می‌کند و چهرۀ “هاوارد بیل” (با بازی “پیتر فینچ”)، گویندۀ خبر سالخورده و موقر اخبار بعدازظهری شبکۀ UBS را نشان می‌دهد. صدای راوی به ما می‌گوید که “هاوارد بیل” سابق بر این “مقام عالی‌رتبه‌ای در تلویزیون، مرد باسابقه و بزرگ دنیای خبر، با رتبۀ 16 در رتبه‌بندی شبکه‌های تلویزیونی خانوادگی (HUT) و 28 سهم مخاطب (درصد خانوارهایی که در زمان پخش این برنامه به تماشای آن مشغولند)” بوده اما در سال‌های اخیر رتبه‌های او رو به افول گذاشته بود و در حال حاضر مدتی است که اخطاریۀ رسمی را دریافت کرده و این اخطاریه ظرف دو هفته از حالا لازم‌الاجرا است.
این خبر بد توسط رئیس و دوست قدیمی “بیل”، یعنی “مکس شوماخر” (با بازی “ویلیام هولدن”) شخصاً به اطلاع “بیل” می‌رسد. دو دوست قدیمی بی‌محابا و پرهیاهو مست می‌کنند و به یاد خاطرات روزهای جوانی‌شان می‌افتند. وقتی بالاخره و در حالی که شب‌به نیمه رسیده آرام می‌شوند، “هاوارد بیل” یکباره می‌گوید: “می‌خوام خودمو بکشم … می‌خوام مغزم رو بپاشونم تو هوا، درست وسطای اخبار ساعت هفت.” “مکس″، که ترجیح می‌دهد این پیش‌آگاهی را به عنوان یک شوخی تلقی کند، گفت و شنود زیر را شروع می‌کند:
مکس: [اینجوری] رتبۀ درست و حسابی‌ای میاری، این رو برات تضمین می‌کنم. پنجاه تا سهم که رو شاخشه. می‌تونیم ازش یه سریال درست کنیم: خودکشی هفته، آه، چرا خودمون رو محدود کنیم؟ اعدام هفته!
هاوارد: تروریست هفته.
مکس: خیلی خوشم اومد! خودکشی، ترور، بمب‌افکنای دیوونه، هیت‌من‌های مافیایی، تصادف و خرد شدن ماشینا. ساعت مرگ! یک برنامۀ شنبه شب عالی برای تمام اعضای خانواده. ما دیزنی لعنتی رو از صحنۀ روزگار حذف می‌کنیم.
اما آن طور که بعد معلوم می‌شود، گویا “هاوارد بیل” شوخی نمی‌کرده است. روز بعد، او در بین اخبار بعدازظهری به اطلاع همۀ مردم می‌رساند که قصد دارد خودش را بکشد:
خانم‌ها و آقایون، میل دارم در این لحظه به اطلاع شما برسانم که من به دلیل رتبه‌های پایین، ظرف مدت دو هفته از این برنامه کنار گذاشته خواهم شد. از آنجایی که این برنامه تنها چیزی بوده که در تمام عمرم برایم ارزش داشته، تصمیم گرفته‌ام خودم را بکشم. من قصد دارم یک هفته بعد از امروز، در همین برنامه مغزم را متلاشی کنم. سه‌شنبۀ آینده روی این شبکه باشید. مسئول‌های روابط عمومی باید هفتۀ پرکاری برای ارتقا دادن به سطح این برنامه داشته باشند. ما حتما به یک رتبۀ عالی برای این برنامه می‌رسیم – یه سهم پنجاه درصدی، رو شاخشه.
روزنامه‌نگارها و عوامل تولید برنامه در شبکۀ UBS مات و مبهوت هستند. مامورهای حفاظت، “بیل” را از پشت میز خبر بیرون می‌کشند. نوعی اختلال و خرابی روی آنتن شبکه ظاهر می‌شود تا اینکه یک علامت “پارازیت موقت” به بیننده‌ها می‌گوید که: “به گیرنده‌های خود دست نزنید.” رؤسای شبکۀ UBS در حلقۀ خبرنگارهای تهییج‌شده از روزنامه‌ها و دیگر رسانه‌ها گرفتار می‌شوند. شبکه‌های اصلی کشور ترتیب معمول برنامه‌های خود را به هم می‌زنند تا این داغ‌ترین خبر را پوشش دهند. “فرانک هکت” (با بازی “رابرت دووال”)، یکی از قائم‌مقام‌های شبکۀ UBS، در اوج خشم و عصبانیت به “بیل” می‌گوید: “تو از همین حالا اخراجی.”
“هاوارد بیل” تنها کسی نیست که اخیراً رتبه از دست داده است: چندین سال است که کل بخش خبری شبکۀ UBS در حال پول از دست دادن است، و مقام‌های اجرایی شبکه در حال طی مراحلی برای تغییر جهت دادن به این روند هستند. “دیانا کریستنسن” (با بازی “فی داناوی”) مسئول برنامه‌ریزی و برنامه‌سازی شبکه می‌شود، و مصمّمانه و قاطعانه به دنبال جایگزین کردن فهرست برنامه‌های سنتی و قدیمی تلویزیون با برنامه‌های مبتکرانه و مهیج است. “دیانا” بر مبنای این اصل عمل می‌کند که پیروی از مسائل احساساتی و شورانگیز و صحنه‌سازی می‌تواند تعداد بسیار زیادی از بیننده‌ها را پای دستگاه‌های تلویزیون‌شان و پای برنامه‌های شبکۀ UBS بنشاند. او با گروه‌های حاشیه‌ای سیاسی متعددی در ارتباط مستقیم بوده و هست و قصد دارد از آنها در وقت مقتضی در تلویزیون استفاده کند. او به طور خاص مجذوب و علاقه‌مند به تکه‌فیلمی است که گروهی موسوم به “ارتش آزادیخواه عام” از یک جریان سرقت از بانک گرفته است که خودشان به عنوان بخشی از برنامه‌های انقلابی‌شان مرتکب شده‌اند. “دیانا کریستنسن” ایدۀ استفاده از چنین عمل‌های غیرعادی و خیره‌کننده‌ای که باید به طور مرتب برای سرگرم‌کردن مخاطبان تلویزیون تهیه شوند را این طور برای همکارانش توضیح می‌دهد:
دیانا: به نظر من ما می‌تونیم از دل این جریان یه فیلمِ هفتۀ عالی دربیاریم، یا حتی شاید یه سریال … ببینید، ما با دار و دسته‌ای از تندروهای دزد و موذی طرفیم که بهشون می‌گن ارتش آزادیخواه عام و این ور و اون ور می‌رن و از خودشون در حال سرقت بانک‌ها فیلم می‌گیرن. شاید بعدها از خودشون در حال دزدیدن یه وارث، هواپیماربایی بوئینگ‌های 747، بمب‌گذاری روی پل‌ها و ترور سفیرها هم فیلم بگیرن. در این صورت ما بخش مربوط به هر هفته رو با اون فیلم اصلی و معتبر شروع می‌کنیم، چند تا نویسنده استخدام می‌کنیم تا یه داستانی دربارۀ پشت صحنۀ اون فیلم خاص بنویسن، و برای خودمون یه سریال دست و پا می‌کنیم…
بوش: یه سریال دربارۀ یه مشت پارتیزان بانک-زن؟
شلزینگر: می‌خوایم اسمش رو چی بذاریم – ساعت [پخش برنامۀ] مائه تسه تونگ؟
دیانا: چرا که نه؟ اونا نیروهای ضربتی، نیروهای اجرای عملیات و سوات (سلاح‌ها و تاکتیک‌های ویژه) دارن. چرا [اونا رو] چگوارا و اون گروه کوچیکش در نظر نگیریم؟
در این بین، “هاوارد بیل” فرصتی به دست می‌آورد تا خروج موقرانه‌تری از دورۀ چندین‌سالۀ خدمتش در شبکۀ UBS داشته باشد. او به “شوماخر” قول می‌دهد چند کلامی بی‌حاشیه و آرام صحبت کند و بعد برنامه‌را به جانشین خودش تحویل دهد. اما، نطقی که او در واقع ایراد می‌کند، تبدیل به یک بمب خبری دیگر می‌شود:
عصر بخیر. امروز چهارشنبه، بیست و چهارم سپتامبر، و این آخرین پخش برنامه توسط من است. دیروز، من در همین برنامه اعلام کردم که قصد دارم در ملاء عام دست به خودکشی بزنم، که مسلماً عمل دیوانه‌واری ست. بسیار خوب، به شما می‌گویم چه اتفاقی افتاد. من فقط مزخرفاتم ته کشید. [منظورم از] مزخرف تمام دلایلی ست که ما برای زندگی کردن می‌تراشیم، و اگر نتوانیم هیچ دلیلی از درون خودمان برای خودمان متصور شویم، همیشه با ایدۀ مزخرف “خدا” سر و کار داریم … اگر ایدۀ مزخرف “خدا” را نمی‌پسندید، نظرتان راجع به ایدۀ مزخرف انسان چیست؟ انسان یک موجود شریف و اصیل است که می‌تواند به جهان خودش نظم بدهد. چه کسی به خدا نیاز دارد؟ خوب، اگر کسی هست که می‌‌تواند به نقطه نقطۀ مسلخ دیوانه‌وار دنیایی که ما در آن زندگی می‌کنیم نگاه کند و به من بگوید که انسان موجودی شریف و اصیل است، باور کنید، آن مرد پر از مزخرفات است…
عوامل تولید در استودیو آماده می‌شوند تا یک بار دیگر برنامۀ “بیل” را قطع کنند، اما “شوماخر” تصمیم می‌گیرد که به او اجازه دهد حرف‌هایش را تمام کند: “اگر دوست داره اینجوری تمومش کنه، خوب [خودش] همینجوری تموم میشه.” اما، در پایان روز مشخص می‌شود که نطق طولانی و شدیداللحن “بیل” از نظر مخاطب عام یک موفقیت بزرگ بوده است. رتبه‌بندی‌ها شگفت‌انگیز هستند و “دیانا کریستنسن” به مافوق‌ها و کارمندان زیردستش می‌گوید که بیننده‌ها خیلی بیشتر از هر گزارش خبری واقعی دیگری دربارۀ رویدادهای مهم جهان، به برون‌فکنی‌های احساسی “بیل” علاقه‌مند هستند. با وجود جهانی غرق در ناآرامی و آشوب – جنگ‌های طغیانگرانۀ داخلی، فعالیت‌های غیرقانونی سازمان سیا، بهای نفت که روز به روز به طرز چشمگیری بالا می‌رود، بدهی‌های فلج‌کننده، و مشکلات اقتصادی اساسی‌ای که در پیش رو داریم – داستان و خبر اصلی در تمام رسانه‌ها، “بیل” و یاوه‌سرایی‌هایی رک-گویانۀ او است. “بیل” احساس واقعی مردم در مورد جهان و یاوه‌گویی‌های هرروزۀ رسانه‌ها را به زبان می‌آورد. مردم به خاطر وضعیت کشور و جهان آشفته و بی‌قرار، و از این بابت که به نظر می‌رسد هیچ کاری از دست هیچ کسی در این مورد برنمی‌آید، عصبانی هستند. سخنرانی “بیل” در مورد “مزخرفات” به شکلی مؤثر، خشم و درماندگی فروخوردۀ مردم را بیرون می‌ریزد.
این گویندۀ خبر از-کوره-دررفته دقیقاً متناسب با تعریفی است که “دیانا کریستنسن” از برنامه‌سازی مبتکرانه دارد. “دیانا” به “هکت” پیشنهاد می‌دهد که “بیل” در همین حالت یاوه‌سرایی و لفاظی‌اش به پای ثابت یک برنامۀ خبری روزانه تبدیل شود. مسلماً این کار روال مرسوم پخش خبر را به نوعی سیرک تبدیل می‌کند، اما از طرف دیگر می‌تواند میلیون‌ها مخاطب جدید را جذب کند و شبکۀ UBS را هم از وضعیت رکود و سکون مالی‌ای که گرفتارش شده، درخواهد آورد. “دیانا” به “هکت” اصرار می‌کند که این فرصت منحصربه‌فرد را از دست ندهد:
ما فقط ظرف یک شب بیست، سی میلیون نفر رو به مخاطبامون اضافه کردیم. هاوارد بیل دیشب رفت رو آنتن و چیزی رو گفت که احساس هر آمریکایی بود، اینکه از تمام این مزخرفات خسته شده. … من هاوارد بیل رو به شکل یه پیامبر امروزی می‌بینم، یه چهرۀ باشکوه مسیح‌گونه که با حرفهاش علیه ریاکاریها و تزویرهای زمان ما حمله می‌کنه – یه ساوونارولای*حقیقت‌گو، از دوشنبه تا جمعه. این رو از من داشته باش فرانک، این می‌تونه ما رو به اوج برسونه.
* ساوونارولا (1498 – 1452) راهبی از اهالی فلورانس بود که علیه پاپ مواضع تندی گرفت و او را به خاطر انجام کارهای ناشایست مورد نکوهش قرار داد. در نتیجه، پاپ در سال 97 او را تکفیر کرد. یک سال بعد، پس از آنکه او حاضر نشد از عقایدش دست بکشد، به همراه بیست تن از یارانش اعدام و جسدش سوزانده شد. م.
شبکۀ UBS، با وجود مقاومت وکلا و حرفه‌ای های قدیمی و سنت‌گرای بخش خبر، با برنامۀ جدید “هاوارد بیل” به کار خودش ادامه می‌دهد. “بیل” به عنوان پرزرق و برق “پیامبر خشمگینی که از تزاویر دوران ما پرده برمی‌دارد” معرفی و عرضه می‌شود. “دیانا” که به دنبال جذب همکاری “مکس شوماخر” است، در گفت و گویی که با او دارد، از استراتژی خودش این طور دفاع می‌کند: “مکس، تلویزیون، تجارت برنامه ست و حتی بخش اخبار هم باید یه کم فن نمایشگری داشته باشه.” وقتی “شوماخر” بر تفکیک قاطعانه و اکید اخبار جدی از برنامه‌های سرگرمی اصرار می‌کند، “دیانا” به او یاد او می‌آورد که برنامۀ پخش خبر حرفه‌ای روزانۀ خود او هم به هیچ وجه به آن اندازه که وانمود می‌کند، جدی و معتبر نیست:
من امروز اخبار ساعت شش تو رو نگاه کردم – یه خبرنامۀ زرد واقعیه. تو یک دقیقه و نیم راجع به اون خانومی حرف زدی که برهنه توی سنترال پارک دوچرخه سواری می‌کرده. از اون طرف، کمتر از یک دقیقه رو به خبرای جدی ملی و بین‌المللی اختصاص می‌دادی. تمام خبرهات مربوط به س…س، رسوایی، جنایت‌های حیوانی، ورزش، بچه‌هایی با مریضی‌های لاعلاج و سگ‌های گمشده بود. بنابراین فکر نمی‌کنم بتونم [توی برنامۀ تو] به هیچ دادخواهی و اعتراضی به استانداردهای والای خبرنگاری گوش بدم. تو هم مثل بقیۀ ما ته این چاهی و داری برای جذب مخاطب هر کاری می‌کنی. تمام حرف من اینه که، اگر قراره زرنگ‌بازی دربیاری، دست کم این کار رو درست انجام بده.
با وجود آنکه موضع “شوماخر” همچنان علیه سبک خبرنگاری زرد و جنجالی “دیانا” و ایده‌تجارت نمایشی او است، اما شدیداً مجذوب او شده است. “شوماخر” ازدواج کرده و خیلی از این قائم‌مقام بخش برنامه‌سازیِ دیوانه‌وار-پرانرژی مسن‌تر است، اما “دیانا” همیشه به نوعی خاطرخواه او بوده است، و به همین خاطر “شوماخر” به خودش اجازه می‌دهد تا اغوا شود. همین‌طور که این دو با یکدیگر صمیمی‌تر می‌شوند، “شوماخر” می‌گوید: “احساس می‌کنم نونم داره میوفته تو روغن.” “دیانا” سرخوشانه جواب می‌دهد: “همینطوره.”
برنامۀ جدید “هاوارد بیل” در ابتدا آن چنان که انتظار می‌رود و مطلوب است، اوج نمی‌گیرد. این گویندۀ خبر سابق هنوز بیشتر از آن غرق در قالب خبرنگاری سنتی و بحرانی است که بتواند نقش پیامبر دیوانه را خیلی خوب اجرا کند. با این وجود وقتی “بیل” دچار یک فروپاشی عصبی می‌شود، همه چیز به شکلی گسترده برای شبکۀ UBS بهتر می‌شود. کم‌کم، “بیل”، در حالی که شب‌ها با چشم‌های باز دراز می‌کشد، صداهایی می‌شنود. حالت یاوه‌گویی‌های شبه-دیوانه‌وار او آتش‌افروزتر و تهدیدآمیزتر می‌شوند. او در پایان هر اجرای برنامۀ خود به حالتی از ضعف و غش نمایشی می‌افتد. همه مسحور اجرای پرزرق و برق “بیل” می‌شوند و او حالا قادر است جمعیت عظیمی از هواداران را برای خودش به وجود آورد.
“شوماخر”، دوست “بیل”، از او می‌خواهد که استعفا دهد و به دنبال راه‌حل‌های حرفه‌ای باشد. او شبکه را به بهره‌برداری از یک مرد بیمار متهم می‌کند. اما “شوماخر” اخراج می‌شود و موقعیت “بیل” قاطعانه‌تر از قبل به عنوان “پیامبر دیوانۀ امواج رادیو تلویزیونی” تثبیت می‌شود. او یک سری سخنرانی‌های قابل توجه را شروع می‌کند. اولین شاهکار او فراخوانی برای بیننده‌ها است که از آنها می‌خواهد خشم فروخوردۀ خودشان را به یک شیوۀ محسوس و ملموس ابراز کنند. او بعد از آنکه اقتصاد رو به سقوط، نرخ تهدیدآمیز بیکاری، خشونت روزافزون، مخاطرات زیست‌محیطی و دیگر نشانه‌های آرامش‌برهم‌زنندۀ زوال و نابودی را به بیننده‌های تلویزیونی یادآور می‌شود، به آنها می‌گوید: “پس ازتون می‌خوام که همین حالا بلند شوید. از همۀ شما می‌خوام که از روی صندلی‌هاتون بلند شوید. ازتون می‌خوام که همین حالا بلند شوید و به سمت پنجره بروید، بازش کنید و هر چه در سر دارید را بیرون بریزید، و فریاد بکشید که دیوانۀ دیوانه‌ام، و دیگر نمی‌خواهم این را تحمل کنم!”
فراخوان “بیل” به طرز گسترده‌ای موفقیت‌آمیز است. “دیانا” که از طریق تلفن در تماس با ایستگاه‌های وابسته است، می‌شنود که مردم سراسر کشور در حال فریاد زدن از دریچۀ پنجره‌های خود هستند و جملۀ “من دیوانۀ دیوانه‌ام و دیگر نمی‌خواهم این را تحمل کنم!” را تکرار می‌کنند. سیل تماس‌ها و تلگرام‌ها جاری می‌شود – که تماماً در حمایت مشتاقانه از شاهکار دیوانه‌وار “بیل” است. رتبه‌بندی‌ها به سرعت بالا می‌روند؛ استراتژی برنامه‌سازی “دیانا” به وضوح جواب می‌دهد. او با شادی فریاد می‌زند: “حرومزاده، زدیم به معدن طلا!” طی هفته‌های آینده، ساعت پخش برنامۀ مائو تسه تونگ او هم اوج می‌گیرد. فعال‌های سیاسی‌ای که در برنامه حاضر می‌شوند تبدیل به ستاره‌های سرگرم‌کننده می‌شوند. سخنوری‌های انقلابی و فعالیت‌های ضد-تشکیلاتی خیره‌کننده موج عظیمی از مخاطبین را به خود جذب می‌کنند و پول خوبی نصیب شرکت می‌کنند.
مالکیت UBS تحت اختیار شرکت ارتباطات آمریکا است. “هکت” در جلسه‌ای در اتاق کنفرانس شرکت ارتباطات آمریکا (CCA) با غرور و افتخار گزارش سالانۀ خود را به مقامات ارشد اجرایی و هیئت مدیره ارائه می‌دهد و از مشاهدۀ “افزایشی در عواید برنامه‌سازی در ابتدا برنامه‌ریزی شده به مبلغ بیست و یک میلیون دلار به واسطۀ موفقیت شگفت‌انگیز برنامۀ هاوارد بیل” ابراز خوشحالی می‌کند. “آرتور جنسن” (با بازی “ند بیتی”)، مدیر و رئیس هیئت‌مدیرۀ شرکت ارتباطات آمریکا، از کار عالی و موفق “هکت” بشاش و خرسند تعریف می‌کند.
“بیل”، به خاطر موفقیت شگفت‌انگیزش، اجازۀ گفتن هر چیزی که به ذهنش می‌رسد را دارد. حالا، مادامی که رتبه‌بندی‌ها و عواید در همین سطح بالا باقی بمانند، مدیران اجرایی،  اهمیتی به اتفاقاتی که روی آنتن می‌افتد، نمی‌دهند. حتی وقتی “بیل” جریان کلّ سازمان تولید برنامه‌های تلویزیونی را به دست خودش می‌گیرد هم کسی مزاحم او نمی‌شود. بنابراین، “بیل” می‌تواند روی امواج رادیو و تلویزیون به مردم سرتاسر کشور بگوید که اگر واقعا می‌خواهند معنای حقیقی و درستی از وضعیت و زندگی‌شان را درک کنند، باید دستگاه‌های تلویزیون‌شان را خاموش کنند:
این شرکت حالا در دستان CCA، شرکت ارتباطات آمریکا ست. و وقتی دوازدهمین شرکت بزرگ در سرتاسر دنیا، مهیب‌ترین و لعنتی‌ترین قدرت تبلیغاتی در کل این جهان بی‌خدا را در دست داشته باشد، چه کسی می‌داند چه چرندیاتی به اسم حقیقت در این شبکه پخش می‌شوند و بر سر زبان‌ها می‌افتند. بنابراین، به من گوش دهید! تلویزیون حقیقت نیست. تلویزیون یک پارک سرگرمی لعنتی است. تلویزیون یک سیرک است. پس دستگاه‌های تلویزیون‌تان را خاموش کنید. آنها را خاموش کنید و از آنها دور شوید!
البته، اتفاقی که می‌افتد برعکس است؛ بیننده‌های میلیونی جدیدی به این شبکه می‌پیوندند. واقعاً هیچ اهمیتی ندارد که “بیل” چه می‌گوید، مردم عاشق رفتار و عملکرد شورانگیز و نمایشی او هستند. لفاظی ضد-تلویزیونی او، برنامۀ ایده‌آل تلویزیونی است؛ مدیران اجرایی شبکه با حالتی از شور و سرمستی صحبت می‌کنند. مدیر UBS، در جلسۀ سالانۀ پیمان شرکت‌های وابستۀ UBS، “دیانا کریستنسن” را با عنوان “زن زیبا و باهوش پشت صحنۀ برنامۀ هاوارد بیل” معرفی می‌کند که با تشویق رعدآسای مدعوین همراه است. “دیانا کریستنسن” می‌گوید: “ما برنامۀ شمارۀ یک تلویزیون رو داریم. و در اجلاس سال آیندۀ شرکت‌های وابسته، من همینجا ایستاده‌ام و به شما می‌گویم که پنج برنامۀ برتر تلویزیون در اختیار ماست. سال گذشته، ما شبکۀ شمارۀ چهار بودیم. سال بعد، شمارۀ یک خواهیم بود.”
اما در حالی که جشن به اوج خود رسیده است، “هاوارد بیل” مدتی است که سخنرانی بعدی خودش را شروع کرده است، یک نطق طولانی و شدیداللحن فتنه‌انگیز در مورد عرب‌های غنی-از-نفتی که در حال خریدن شبکه هستند. مذاکرات بین شرکت ارتباطات آمریکا و سرمایه‌گذارهای عرب درواقع جریان عادی خود را طی می‌کند، و “بیل” نوعی وظیفۀ میهن‌پرستانه برای نقش بر آب کردن هر قراردادی از این قبیل را در خود احساس می‌کند. از آنجا که تلویزیون به عنوان یک ابزار ارتباطی بسیار مهم، متعلق به تمام مردم آمریکا است، نباید در نهایت کنترل آن به دست اجنبی‌های غیرقابل‌اطمینان بیفتد. او بر این عقیده است که کنترل تلویزیون آمریکا به دست بیگانه‌ها، تهدیدی برای دموکراسی آمریکایی به شمار می‌رود. “بیل” به بیننده‌های خود اصرار می‌کند تا با به راه انداختن سیل تماس‌های تلفنی و تلگرام‌های خود به کاخ سفید، نسبت به این مانور شرکتی به دولت اعتراض کنند: “من از شما می‌خواهم تا از صندلی‌های خودتان بلند شوید و پای تلفن بروید، سوار ماشین‌هایتان شوید، به ادارات اتحادیۀ غربی در شهر بروید. من از شما می‌خواهم تا به کاخ سفید تلگرام بزنید. من می‌‌خواهم CCA همین حالا جریان این قرارداد را متوقف کند!”
“هکت”، که به او خبر داده‌اند پای یکی از مانیتورهای تلویزیونی حاضر شود، لحظه به لحظه از چیزهایی که می‌شنود بیشتر احساس خطر می‌کند. “بیل” با دخالت و تداخل ایجاد کردن در قراردادهای سطح بالای شرکت، به وضوح از خطی که تا مرز آن مجاز به عمل کردن است، تجاوز کرده است: او در واقع با حقوق و امتیازهای ویژۀ نظام سرمایه‌داری شرکتی  بازی می‌کند. “بیل” به همراه “هکت” برای حاضر شدن در دفتر “جنسن” بزرگ و قدرتمند احضار می‌شوند. بالاترین مقام شرکت ارتباطات آمریکایی، “بیل” را به یک اتاق کنفرانس تاریک می‌برد و با صدایی رعدآسا بر سر این پیامبر مات و مبهوت فریاد می‌زند:
تو تا حالا با قدرت‌های ازلی طبیعت بازی کردی آقای بیل، و من این رو تحمل نمی‌کنم، روشنه؟ تو روی اون صفحۀ بیست و یک اینچی مسخره‌ت ظاهر میشی و دربارۀ آمریکا و دموکراسی زوزه می‌کشی. هیچ آمریکایی‌ای وجود نداره. هیچ دموکراسی‌ای وجود نداره. فقط آی‌بی‌ام هست، و آی‌تی‌تی، و ای‌تی و تی‌، و دوپونت، داو، یونیون کارباید، و اکسون*. اینا ملت‌های دنیای امروزن!
* IBM: شرکت ماشین‌آلات تجاری بین‌المللی؛ ITT: شرکت تلگراف و تلفن بین‌المللی؛ AT & T: بزرگترین شرکت مخابرات تلفن ثابت در دالاس تگزاس؛ DuPont: شرکت صنایع شیمیایی آمریکا؛ Dow: شرکت تولیدات شیمایی آمریکا؛ Union Carbide: شرکت تولیدات شیمیایی و شرکت تابعۀ شرکت Dow؛ Exxon: شرکت نفت و گاز آمریکا.

“بیل” وقتی با چنین توبیخی به خاطر اعتقادات سیاسی‌اش مواجه می‌شود تا مغز استخوان به خود می‌لرزد. او من‌من‌کنان و در حالی که وحشت‌زده به این مدیر ارشد اجرایی باهیبت خیره شده است، می‌گوید: “من صورت خدا را دیده‌م.” “جنسن” پاسخ می‌دهد: “شاید واقعا حق با تو باشه آقای بیل.” و وقتی برنامۀ عصرگاهی و همیشگی “پیامبر دیوانه” روی آنتن می‌رود “تا در مورد کیهان‌شناسی شرکتی آرتور جنسن موعظه کند،” دیگر نگرش بحرانی و انتقادی “بیل” نسبت به تلویزیون کشور و فرهنگ خورۀ تلویزیونی مردم بر باد رفته است، و دیدگاه او نسبت به جامعۀ دموکراتیکی که شهروندان فعال و آگاه در آن سرنوشت و راه زندگی خودشان را تعیین می‌کنند، بر باد رفته است. همچنین شور و اشتیاق سابق او – قدرتش برای اجرای نقش یک پیامبر مسحورکننده – بر باد رفته است. به جای تمام اینها، “بیل” حالا مایوس و سرخورده به بیننده‌های خودش می‌گوید:
دیشب، من آمدم اینجا و از شما مردم خواستم تا بلند شوید و برای میراث خودتان بجنگید، و شما هم همین کار را کردید، و این زیبا بود. کاخ سفید شش میلیون تلگرام دریافت کرد. به دست‌گیری مدیریت CCA توسط عرب‌ها متوقف شده است. مردم حرف زدند، مردم پیروز شدند. این جوشش درخشان دموکراسی است. اما من فکر می‌کردم که این طور است، مردم. احتمال اینکه اتفاقی مثل این دوباره بیافتد، وجود ندارد. به این خاطر که ما همه در اعماق روح وحشت‌زدۀ خودمان می‌دانیم که دموکراسی یک غول ازپادرآمده، یک مفهوم سیاسی ناساز، محتضر و رو به افول است، که در عذاب دردهای واپسین خود به خود می‌پیچد.
رتبه‌بندی‌های “بیل”، در نتیجۀ این پیام بدبینانه و اجرای افسرده و بی‌روح تنزل می‌کنند؛ بیننده‌ها جای خالی برنامۀ همیشگی سرشار از خوش‌بینی و احساس خوب را حس می‌کنند. “دیانا” با اضطراب و وحشت و تعجب فریاد می‌زند: “دو هفته دیگه این وضعیت رو داشته باشیم اسپانسرها می‌ذارن و در میرن.” شرایط، ایجاد تغییرات جدی و اکید بی‌درنگی را ایجاب می‌کند. مشکل آنجا است که “آرتور جنسن” روال جدیدی که “بیل” در پیش گرفته است را دوست دارد و نمی‌خواهد این پیامبر تغییر و تحول‌یافته اخراج شود. “دیانا کریستنسن” و “فرانک هکت” در مخمصه هستند، به این خاطر که اجرای دلسردکنندۀ “بیل” به تدریج موقعیت برجستۀ فعلی آنها در دنیای روابط شرکتی را به خطر می‌اندازد.
رابطۀ پنهانی “دیانا” و “شوماخر” هم رو به سردی می‌گذارد. “مکس” درگیر احساس گناه است و آسیب‌پذیر شده است، و فکر می‌کند “دیانا” درک واقعی و گرمی و صمیمیت گذشته را ندارد. کارگردان زبردست و تمام‌عیار برنامه‌سازی تلویزیون کاری نمی‌تواند بکند جز آنکه رابطۀ بین‌شان را به عنوان نوعی نمایش خوش‌بینانه تلقی کند، و اصرار دارد متن این نمایش بر طبق الگوها و کلیشه‌های تلویزیونی نوشته شود. در مورد ژرفای مالیخولیایی‌و جدیّت اخلاقی‌ای که “شوماخر” به یکباره وارد رابطه‌شان کرده است، هیچ کاری از دست “دیانا” برنمی‌آید. “تمام این جریانا مثل یه فیلم کمدی شروع شد، یادته؟ اما حالا داره به یه درام مزخرف تبدیل میشه: مرد میانسال، همسر و خانواده‌ش را به خاطر یه زن جوون بی‌احساس ترک میکنه، و نابود میشه. … از این وضع خوشم نمیاد.” بعد از تبادل ناخوشایند یک سری اتهام‌ها، دو عاشق تصمیم می‌گیرند هر کدام راه خود را بروند.
معضل پیچیدۀ برنامۀ هاوارد بیل به اوج وخامت خودش می‌رسد. “جنسن” همچنان مانع از اخراج کردن “بیل” می‌شود، اما رتبه‌بندی‌های فاجعه‌آمیز برنامه، حذف سریع و بی‌درنگ این پیامبر را اقتضا می‌کنند. در یک جلسۀ توطئه‌آمیز، “هکت” پیشنهاد می‌دهد که “بیل” را بکشند، و “دیانا” پیشنهاد می‌دهد که این قتل به دست دو تروریست از گروه ارتش آزادیخواه عام – درست روی صحنه و جلوی دوربین‌هایی که در حال ضبط برنامه هستند – صورت بگیرد: “این یه برنامۀ شروع‌کنندۀ محشر برای فصل جدید باشه.”
نقشه همانطور که برنامه‌ریزی شده است اجرا می‌شود؛ “بیل” جلوی چشم مخاطب‌های استودیوی خودش به ضرب گلوله از پا درمی‌آید. در حالی که پیامبر غرق در خون، بی‌جان روی زمین استودیو افتاده است، یک گویندۀ خبر به اطلاع عموم مخاطبان می‌رساند که چه اتفاقی افتاده است. با فید اوت شدن صحنۀ پایانی فیلم در میان صداهای ناهنجار و نامفهوم رسانه‌ای، صدای یک راوی را می‌شنویم که می‌گوید: “این بود داستان هاوارد بیل، آشناترین نمونه از مردی که به خاطر آنکه رتبه‌های پایینی داشت، کشته شد.”
·    تلویزیون و دموکراسی
“شبکه” به طور قطع نوعی فیلم کمدی است، اما نکته‌ای که به آن اشاره می‌کند، قطعاً یک مسالۀ جدی است. با وجود آنکه فیلم از بزرگنمایی و اغراق‌گویی به عنوان وسیله‌ای برای شفاف‌سازی موضوع استفاده می‌کند، تعریف آن از فرهنگ تلویزیونی ما اساساً واقع‌گرایانه است. “نورمن لیر” به نحوی کنایه‌آمیز در مورد فیلم “شبکه” می‌نویسد: “این نوعی هجونامه نیست، بلکه یک فیلم مستند است.” و “گور ویدال” در جایی این طور اظهارنظر کرده است: “من تک تک دیالوگ‌های آن فیلم را در زندگی واقعی شنیده‌ام.”
داستان فیلم شبکه در سال 1976، یعنی در دورۀ جشن دویست‌سالۀ انقلاب آمریکا، اتفاق می‌افتد. این تاریخ بر حسب تصادف انتخاب نشده است: “شبکه” انعکاسی از واقعیت و آیندۀ دموکراسی آمریکایی است. دموکراسی، طبق نمایی که فیلم از آن نشان می‌دهد، مورد هجوم است و این تهدید، نه از جایی خارج از ایالات متحده، بلکه از درون خودِ سبک زندگی آمریکایی – سبکی که به شکلی قاطع توسط تلویزیون تعریف می‌شود – بروز می‌کند. در زمانه‌ای که وضعیت جهان روز به روز بغرنج‌تر و پیچیده‌تر می‌شود، یک دموکراسی کاربردی، نیاز ضروری‌ای است که هر فرد عادی هوشیار و مطلعی احساس می‌کند. دموکراسی در ذات و جوهرۀ خود نیازمند شهروندانی است که مایل به یادگیری، تفکر و عملکرد معنادار به نفع خود، باشند. با این وجود، تلویزیون، بنا بر آنچه “شبکه” نشان می‌دهد، هم نقش سواد مدنی و هم مشارکت فعال را از بین می‌برد. تلویزیون، بیننده‌های خود را به مصرف‌کننده‌های منفعل برنامه‌های سرگرم‌کننده‌ای تبدیل می‌کند که بدون وقفه عرضه می‌شوند، و آنچه که می‌باید به عنوان ملت روشنفکر تعریف شود را به تودۀ درمانده و گیج و مبهوتی از مردم تغییرشکل می‌دهد که تا حد بسیار زیادی در درک و کنترل قدرت‌هایی که زندگی و آیندۀ قابل‌پیش‌بینی آنها را شکل می‌دهند، ناکام می‌مانند.
ماموریت اصلی “هاوارد بیل” به عنوان “پیامبر دیوانۀ امواج رادیو تلویزیونی”، بنا بر تلقی‌ای که خود از آن دارد، مبارزه با تمایلات تضعیف‌کنندۀ “لامپ تصویر” (کنایه از تلویزیون)، و الهام‌بخشیدن به مردم در جهت آن است که فعالانه کنترل زندگی خود را به دست بگیرند. “پدی چایفسکی” نطق‌های قوی و خردمندانه‌ای را در دهان او می‌گذارد. مسلماً “بیل” به نوعی یک مرد دیوانه است، اما همیشه یک سنت و باور دیرینه وجود داشته است که بر طبق آن، آدم‌های دیوانه سخنگوی راستین خدایان و قدرت‌های برتر، و افشاسازی پیام‌های آنها در باب خرد و دانش عمیق، به حساب می‌آیند. “چایفسکی” صراحتاً به این سنت و باور دیرینه اشاره می‌کند و به ما یادآور می‌شود که تا به امروز پیامبران و رهبران خیالی دیگری هم ظهور کرده‌اند که درواقع به هیچ وجه شباهتی به ذهن‌های راکد و تغییرناپذیر مردم عادی نداشته‌اند. برای مثال، “دیانا” می‌گوید که “بیل” “به دیوانگی موسی” است، و این واقعیت را قبول می‌کند که: “خوب ممکنه که [بیل] دیوانه نباشه، که در واقع ملهم از نوعی روحیۀ خاص شده باشه.” در حقیقت، “بیل” می‌تواند به عنوان یک پیامبر الهام‌بخش عمل کند، به این خاطر که او روی لبه (روی مرز بین دیوانگی و الهام‌بخش بودن) زندگی می‌کند. نگرانی‌ها و مسائل جزئی، دیگر او را از پا درنمی‌آورند، و چیزهایی مثل آداب معاشرت و تابوهای اجتماعی ذهن او را به خود مشغول نمی‌کنند. او برای رد شدن از “مزخرفات” معمول و پرداختن به امور واقعاً مهم زمان خود آزاد است.
اولین جنبه از ویژگی‌های تلویزیون که “بیل” به آن حمله می‌کند، بی‌عاطفگی و انفعالی است که به نظر می‌رسد این رسانه، بیننده‌های همیشگی و ثابت خود را به آنها ترغیب و این خصلت‌ها را در بین آنها ترویج می‌کند. مردم، به عنوان بیننده‌های تلویزیون به وضوح برای شروع هر کاری منفعل ظاهر می‌شوند. بدن‌های آنها حرکت نمی‌کند، و بر خلاف کتاب‌خوان‌ها یا کسانی که در مورد مسائل بحث و جدل می‌کنند، در مواجهه با اطلاعات و محرک‌ها، فکرهایشان را به کار نمی‌اندازند. به دلیل همین سعی و تلاش نکردن‌که مردم می‌توانند نیازهای ارتباطی خود را با آن رفع کنند است که مستعد اعتیاد پیدا کردن به تلویزیون هستند. آنها به قول معروف به خوره‌های بی‌تحرک تلویزیونی تبدیل می‌شوند، روحیّات‌شان به واسطۀ جریان توقف‌ناپذیری از تصاویر عمدتاً سطحی و پست و ترغیب و تشویق‌های تجارتی سرد و منفعل، تحلیل می رود و عواطف‌شان تحت تاثیر این عوامل کدر می‌شود؛ انفعال تمام و کمال آنها تبدیل به سبکی برای زندگی آنها می‌شود. آنها به جای آنکه شهروندانی فعال باشند، به مصرف‌کننده‌هایی منفعل تبدیل می‌شوند. آنها به طور مبهم و سربسته از این جهان در خطر و دچار معضلات، و از اینکه کارهای مهمی باید انجام بگیرد، آگاه هستند، اما واقعاً نمی‌دانند باید چه کاری انجام دهند، و هیچ راهی برای آنکه به شکلی معنادار فعال باشند پیش روی خود نمی‌بینند. آنها [از این مخمصه] به مامن سرگرمی‌های به مراتب احمقانه‌تر و بی‌مغزتر فرار می‌‌کنند، و دست و پایشان در احساس درماندگی عصبی‌کننده‌ای بسته می‌شود. بنا بر آنچه “بیل” می‌گوید، سکون و لَختی تقریباً-کاتاتونیایی* آنها می‌تواند صرفاً از این طریق از بین برود که کاری کنیم آنها یک بار دیگر با شور و حرارت احساس کنند، و آنها را در موقعیتی قرار دهیم که با قدرت و جسارت درماندگی مدفون‌شده در درونشان و خشم به خاکستر نشسته‌شان را به زبان بیاورند. به بیان “بیل”:
* کاتاتونی یا روان‌گسیختگی کاتاتونی، نوعی از روان‌پریشی است که شخص مبتلا به آن دچار اختلالات حرکتی شده و گاهی تا مدتی طولانی بدون حرکت یا صحبت کردن ثابت مانده و دچار رخوت و چرت می‌شوند و در برخی موارد دیگر، افراد حرکات هیجانی یا بیش‌فعال از خود نشان می‌دهند. م.
ما می‌دانیم چیزهایی بد هستند – بدتر از بد هستند. دیوانه‌اند. انگار همه چیز در همه جا دارد به سمت دیوانگی می‌رود، بنابراین دیگر بیرون نمی‌رویم. در خانه می‌نشینیم، و کم کم جهانی که در آن زندگی می‌کنیم، کوچکتر و کوچکتر می‌شود، و تمام چیزی که ما می‌گوییم این است که “لطفا، دست‌کم ما را در اتاق‌های نشیمن‌مان به حال خودمان بگذارید. بگذارید من تُستر و تلویزیونم و رادیال‌های تسمه-فولادی خودم را داشته باشم، و قول می‌دهم که هیچ چیزی نگویم. فقط ما را تنها بگذارید.” خوب، من قصد ندارم شما را تنها بگذارم. من می‌‌خواهم که شما دیوانه شوید!
حملۀ بعدی “بیل” به جایگاه بیش از حد سلطه‌گر تلویزیون به عنوان ابزار اطلاع‌رسانی و ارتباطی است. این “لامپ تصویر” نه تنها به خاطر نقشی که در پرورش وضعیت انفعال و سکون و لَختی ایفا می‌کند، بلکه به دلیل جایگاه تقریباً – انحصاری‌اش به عنوان عامل شکل‌دهندۀ حسّ آگاهی مردم، خطرناک است. “بیل”، با خطاب به مخاطب مسحورشده‌اش، توضیح می‌دهد که چرا هم از کلّ تشکیلات تلویزیون بیزار است و هم از آن، برای بیان آنچه باید به مردم بفهماند، استفاده می‌کند:
چون شما و شصت و دو میلیون آمریکایی دیگر همین حالا دارید من را تماشا می‌کنید، به این خاطر! چون کمتر از سه درصد از شما مردم کتاب می‌خوانید. چون کمتر از پانزده درصد از شما روزنامه می‌خوانید. چون تنها حقیقتی که شما از آن اطلاع دارید همان است که همین لامپ تصویر به‌تان می‌گوید! همین حال یک نسل کامل را داریم که هیچ چیز جز آنچه از این لامپ تصویر بیرون آمده است، نمی‌دانند. این لامپ تصویر، انجیل است. این لامپ تصویر همان رستگاری موعود است. این لامپ تصویر می‌تواند رئیس‌جمهورها، پاپ‌ها، نخست‌وزیرها بسازد یا آنها را سرنگون کند. این لامپ تصویر مهیب‌ترین و لعنتی‌ترین قدرت در کلّ این دنیای بی‌خداست…
اگر تلویزیون به واقع به این کارکرد جامۀ عمل بپوشاند که دانش ضروری و موثقی که مردم به عنوان شهروندان و افراد جامعه، برای اتخاذ تصمیم‌های آگاهانه و مسئولیت‌پذیرانه، به آن نیاز دارند را در اختیار آنها قرار دهد، می‌توان تاثیرگذاری آن را به مراتب کم‌خطرتر متصور شد. اما تلویزیون به این کارکرد جامۀ عمل نمی‌پوشاند – قطعاً نه به قدر کفایت. “بیل”، با مخالفت و اعتراض به این فرضیۀ فراگیر که تلویزیون ابزار قابل‌اعتمادی برای برقراری ارتباط و تامین اطلاعات موردنیاز عموم است، بر این باور است که تلویزیون اساساً یک “سیرک” و نهادی است که به طور سیستماتیک حواس مردم را از آنچه به واقع برای زندگی آنها و وضعیت جهان اهمیت دارد پرت می‌کند. به بیان “بیل”، تلویزیون…
… یک کارناوال، یک گروه سیار از آکروبات‌ها، قصه‌گوها، رقاص‌ها، خواننده‌ها، تردست‌ها، موجودات عجیب و غریب میان‌پرده‌ای، رام‌کننده‌های شیر و فوتبالیست‌ها. ما درگیر این تجارت کسالت-کُش هستیم. اگر به دنبال حقیقت هستید، به خدای خودتان، به معلم‌های مذهبی‌تان، به خودتان پناه ببرید، چون فقط آنجاست که می‌توانید حقیقت واقعی را پیدا کنید. اما رفیق، تو هیچ وقت هیچ حقیقت واقعی‌ای رو از ما نخواهی شنید. ما چیزهایی رو به تو می‌گوییم که تو مایل به شنیدنش هستی. ما مثل سگ دروغ می‌گوییم! ما هر آشغالی که تو مایل به شنیدنش هستی را به خوردت می‌دهیم. ما با فریب و توهم سر و کار داریم، رفیق. هیچ کدام از اینها حقیقت نیست!
حقیقت را می‌توان به طرق مختلف مبهم یا معدوم کرد، که دروغ‌گویی آشکار و صریح یکی از آن راه‌ها است. تلویزیون به طور قطع هر زمان که دست دهد دروغ‌هایی را منتشر می‌کند اما این کار را بر یک مبنای همیشگی و ثابت انجام نمی‌‌دهد. دروغ‌گویی آشکار، بیش از حد مخاطره‌آمیز است. گزارش ندادن واقعیت‌های مهم، یا ارائۀ منتخب دلخواهی از واقعیت‌ها، عملی است که به طور بسیار گسترده‌تری انجام می‌شود – و به یک معنای خاص، عملکرد استاندارد بیشتر خبرهای رادیویی تلویزیونی است. نظریه‌پردازهایی هستند که بر این باورند که گزارش مستقیم حقیقت به واقع غیرممکن است و اینکه بهترین کاری که می‌توان کرد، انتقال دادن (به معنای هدایت کردن) “حقایق” است. با وجود آنکه بدیهی و مسلم فرض کردن عدم امکان بیان حقیقت در گزارش خبر به دلیل ضرورت و اجتناب‌ناپذیری انتخاب، زیاده از حد کوته‌فکرانه است، اما نامعقول هم نیست اگر تحلیلگران رسانه اینطور نتیجه‌گیری کنند که روی هم رفته، انتظار گزارش بی‌غرضانه و ناسوگرایانه از تلویزیون داشتن، انتظار عبثی است.
با این وجود، آنچه در سخنرانی‌های “بیل”، و در کل در فیلم “شبکه”، مهم‌تر از هر چیز دیگر ظاهر می‌شود، این ایده است که راهکار اصلی در تاریکی نگه داشتن مردم چندان ارتباطی به دروغ‌گویی یا تحریف حقایق ندارد، بلکه در کل چیزی اساسی‌تر از این است: اینکه تلویزیون هر چیزی که انتقال می‌دهد را به نوعی منظرۀ تماشایی یا سرگرمی تبدیل می‌کند، ظاهراً گرایش و تمایل گریزناپذیر و مطیع‌ناشدنی آن است. همین سرگرمی به این شکل و شمایل، با گریزگری (فرار از واقعیات) متضمن آن است که مردم را در وضعیتی از تجاهل قرار می‌دهد، و همچنین جنبه‌ای از ویژگی‌های تلویزیون است که مردم را به نحوی مؤثر در آرامش خواب‌آور انفعال اعتیادگونۀ آنها فرو می‌برد. جوهرۀ اصلی تلویزیون به عنوان تجارت نمایشی، پیرنگ اصلی فیلم است. فیلم “شبکه”، چندین و چند بار، با ارائۀ نمونه‌هایی از برنامه‌سازی که در آنها حتی جدی‌ترین و مهلک‌ترین رویدادها به موضوعاتی برای نمایش‌های مهیج سرگرم‌کننده تبدیل می‌شوند، به مضحک‌ترین و روشنگرترین نتایج خود دست می‌یابد.
فرمت برنامۀ بیل شاهد این مدعا است. هدف ادعاشدۀ این برنامۀ منتسب به پخش خبر، اطلاع‌رسانی – مواجه کردن بیننده‌ها با جهان معاصر و جدی‌ترین و مبرم‌ترین مسائل آن – است. با این وجود، “بیل” (که خود نیز به سبک و هیبت یک چهرۀ به شدت نمایشی درآمده است)، برای جذب شمار بیشتری از مخاطبان، و برای جلب و حفظ توجه آنها برای یک مدت کوتاه، با شخص وابسته‌ای در هیبت یک فالبین همکاری می‌کند که سعی می‌کند رویدادهای سیاسی آینده را پیش‌بینی کند، همچنین با یک جاسوس شبه-“ماتا هاری*” که پرده از چندین “اسکلت‌” جواهرنشان محفوظ‌شده در چندین کمد برمی‌دارد، و ایده فروش “افکار عمومی”ای که به طور فرضی به “صدای مردم” تجسم می‌بخشد. برنامه همیشه با نماهایی از مخاطبان انتخاب و هدایت‌شده در استودیو شروع می‌شود، که با راهنمایی یک متن‌رسان، شادمانه امضای خاص برنامه را آوازگونه می‌خوانند: “من دیوانۀ دیوانه‌ام، و دیگر نمی‌خواهم این را تحمل کنم!” بعد، چندین اجراکننده جلوی صحنه‌های به دقت طراحی‌شده حاضر می‌شوند که اغلب اوقات با یک نورپردازی نمایشی و مهیج همراه است، و با اجراهای موسیقیایی کامل می‌شود. یاوه‌گویی افتتاحیۀ “بیل”، که مانند تقلید از موعظۀ یک کشیش جلوی پنجرۀ یک کلیسا ایراد می‌شود، همیشه با به حالت ضعف و غش افتادن او پایان می‌یابد – که این اتفاق با تشویق پرشور جمعیت حاضر در استودیو همراهی می‌شود. به عبارت دیگر، این برنامۀ پخش خبر، به یک تئاتر خبری تبدیل می‌شود: خبرنگاری تا سطح یک نمایش واریته، و تحلیل اجتماعی تا سطح یک اظهار احساسات بی‌مایه تنزل پیدا می‌کنند.
* ماتا هاری، رقاصۀ هلندی که ضمن هنرنمایی در خاک فرانسه، برای آلمان‌ها جاسوسی می‌کرد. م.
برنامۀ هاوارد بیل شاید یک گزافه‌گویی کمیک باشد، اما برنامه‌های پخش خبری واقعی و فرضاً جدی همیشه با میزان قابل‌توجهی از اجرا و بازی نمایشی همراه هستند – و این دقیقاً همان چیزی است که “شبکه” قصد دارد مطرح کند. برنامه‌های پخش خبر هیچ گاه عرضۀ مستقیم واقعیت نیستند؛ این برنامه‌ها همیشه نمایش‌هایی به دقت طراحی و تنظیم‌شده هستند. برای مثال، خبرگوها، برای تحقق آنچه باید محقق کنند، چاره‌ای ندارند جز آنکه مجری‌های تاثیرگذاری باشند – مجری به آن معنایی که ستاره‌های سینما هم باید بر مبنای آن مجری‌های تاثیرگذار نقش‌های خود باشند. خبرگوها نه بر اساس صلاحیت و شایستگی ژورنالیستی آنها، بلکه به واسطۀ نوع نگاه آنها و ارتباط احساسی‌ای که قادر هستند با بیننده‌ها برقرار کنند، استخدام می‌شوند. (“دنیل شور” زمانی در ابتدای مسیر حرفه‌ای‌اش به عنوان یک خبرنگار تلویزیونی، از یک همکار مسن‌ترش در مورد چگونه موفق شدن در تلویزیون پرسیده بود. و توصیه‌ای که به او شده بود: “رمز موفقیت صداقت است. اگر بتوانی آن را جعل کنی، به موفقیت رسیدی.”) البته، گوینده‌های خبر در مقام مجری‌ها[ی نقش‌های خود]، به دستیار هنرمندان گریم، آرایشگرها، و عوامل نور و صحنه هم نیاز دارند. همچنین تکنسین‌های موسیقی و صدا هم که ماهرانه المان‌های جوّ و فضا را با هر چیزی که مجری‌ها نشان می‌دهند و می‌گویند، آنها را پشتیبانی می‌کنند. وقتی “دیانا کریستنسن” ادعا می‌کند که “حتی بخش خبر هم باید کمی فن نمایشگری داشته باشه،” در واقع تا حدی این موضوع را درک کرده است.
گزارشگران خبر، به عنوان بخشی از یک برنامۀ پخش خبر طراحی‌شده صراحتاً به چنگ زدن به احساسات فطری مخاطبان خود، و نه فکر و خرد آنها، ترغیب می‌شوند. تحلیل‌های پیچیدۀ موضوعات اساساً بغرنج هرگز راه به حوزۀ تلویزیون تجاری ندارند، چرا که طرح این موضوعات به معنای خاموش شدن تعداد بسیار زیادی از دستگاه‌های تلویزیون است. طول مدت آیتم‌های خبری همیشه به این دلیل کوتاه هستند که گسترۀ متوسط توجه بیننده‌ها را زمانی بیشتر از طول مدت یک آگهی تبلیغاتی استاندارد نمی‌توان حفظ کرد. برنامه‌های خبری معمول، همیشه با یک خبر یا اطلاعیه مثبت به پایان می‌رسند، و به هیچ وجه فرقی نمی‌کند که در هر روز خاص چه اتفاقی افتاده باشد. اگر نتوانند آیتم‌های جدی را به طور کامل کنار بگذارند، [ناگزیر] توازن آنها را با داستان‌هایی که خوشایند بیننده است، با دقت برقرار می‌کنند. به عبارت دیگر، برنامۀ حرفه‌ای پخش خبر، در معنای کلی خود، تقریباً به هیچ وجه نمی‌تواند نامطبوع و پیچیده باشد؛ به هر حیله و ترفندی که باشد این برنامه باید شاد و سرگرم‌کننده باشد. بر خلاف تمام ادعاها، هدف اصلی چنین برنامه‌ای، اطلاع‌رسانی یا مواجه کردن بیننده با واقعیت زندگی‌اش نیست. تنها در وخیم‌ترین شرایط می‌توانیم شاهد یک وقفۀ واقعی در روند آنچه دیگر حالا به “خبرگرمی”* استاندارد تبدیل شده است، باشیم.
* infotainment: عنوانی که به ترکیبی از اطلاعات و سرگرمی داده شده است. م.
شخصیتی که در فیلم “شبکه” هر چه از دستش برمی‌آید برای تغییرشکل دادن حتی دیدگاه‌ها و واقعیت‌های مهیب و تهدیدآمیز به نوعی سرگرمی خاص مصرف‌کننده انجام می‌دهد، صدالبته که “دیانا کریستنسن” است. او با درگیر کردن فعال‌های جنبش کمونیستی و دیگر رادیکال‌های سیاسی در برنامه‌های خود، برای آنکه جلوی چشم میلیون‌ها تماشاگر نقش ایفا کنند و احساسات آنها را تحریک کنند، موقعیت کاری موفقی برای خود ایجاد می‌کند. با وجود آنکه او به هر چیزی که این انقلابی‌ها و شورشی‌های بلندپرواز و پرشور می‌گویند یا هر کاری که می‌کنند، کمترین اهمیتی نمی‌دهد، اما می‌تواند ببیند و پیش‌بینی کند که می‌توان از دل عملیات‌های سخنرانی پررنگ و لعاب و رسواکنندۀ آنها یک برنامۀ نمایشی جذاب و سودآور درآورد. او همچنین مطمئن است که محتوای سیاسی چیزی شبیه به برنامۀ “ساعت مائو تسه تونگ” مخاطب برنامه را به سمت و سوی هیچ نوع عمل سیاسی‌ای سوق نخواهد داد، بلکه در ذهن بیننده‌ای با یک سطح تفکر متوسط، صرفاً بخش لاینفکی از یک سرگرمی عصرانۀ تحریک‌کننده باقی می‌ماند. از هر چه بگذریم، مصرف‌گرایی منفعلانه به وضعیت اصلی وجودیِ عموم مردم در این دنیای صنعتی مرفه و مصرفی تبدیل شده است. مصرف‌گرایی منفعلانه تبدیل به واقعیتی از زندگی شده است که می‌گوید جنگ‌هایی که در تلویزیون نشان داده می‌شوند، فجایع طبیعی، یا فعالیت‌های سرنوشت‌ساز سیاسی به طور کلی همان کارکردی را دارند که فیلم‌های ژانر وحشت، سریال‌های کمدی یا تریلرهای سیاسی دارند. تماشای تصاویر متحرکی این چنینی همان چیزی است که بیشتر مردم – بعد از یک روز سخت کاری، یا صرفاً برای وقت‌کشی – طالب آن هستند.
کنایۀ اصلی‌ای که در فیلم “شبکه” به طرزی زخم‌زبان‌‌زننده مطرح می‌شود آن است که بیقراری و آشفتگی سودایی “بیل” در مقابله با تلویزیون و روند مصرف‌گرایی آن – به عنوان یک برنامۀ تلویزیونی – بسیار موفق است. مردم دستگاه‌های تلویزیون‌شان را خاموش نمی‌کنند، بلکه تعداد حتی بیشتری از آنها گروه گروه به پای تلویزیون‌هایشان کشانده می‌شوند. آنها نمی‌توانند از تماشای ابراز-احساسات‌های تماشایی “بیل” سیر شوند. بیننده‌های برنامۀ او مانند مخاطب‌هایی واکنش نشان می‌دهند که در یک داستان اخلاقی از “سورن کی‌یرکگارد” تعریف می‌شوند. در این داستان اخلاقی، مدیر یک تئاتر با شتاب روی صحنه می‌دود تا به جمعیت اطلاع دهد که آتشی در ساختمان پا گرفته است. آنچنان که انتظار می‌رود او بسیار هیجان‌زده است و درخواست و التماس او از یک فوریت و اضطرار جدی و وخیم ناشی می‌شود. جمعیت با تشویق‌های رعدآسای خودشان به این عمل واکنش نشان می‌دهند: اجرای مدیر عالی است! مصرف‌کننده‌های امروزی تلویزیون هم مانند تماشاگرهای داستان “کی‌یرکگارد” در این سرگرمی‌خانه گم شده‌اند. آنها دست از تماشا کردن و مصرف کردن برنخواهند داشت، حتی زمانی که با سرنوشت بدی که برای خودشان رقم خورده، مواجه شوند.
این پرسش مطرح می‌شود: آیا باید خودِ بیننده‌های تلویزیون را به خاطر شرایط خود-فریبی‌ای که در آن گرفتار شده‌اند، ملامت کرد یا اینکه آنها قربانیان قدرت‌هایی هستند که کنترلی بر آنها ندارند – به طور خاص، قربانیان صنایع قدرتمند ارتباطی؟ آیا بی‌فکری، عدم هوشیاری و گوش‌به‌زنگ بودن، یا تنبلی عادتی آنها است که باعث انحطاط‌شان شده است، و یا رفتار آنها نتیجۀ نوع خاصی از برنامه‌سازی است که عموماً در اختیار و دسترس آنها است؟ “شبکه” این پرسش را با به تصویر کشیدن دو جنبۀ اصلی از پروسۀ تصمیم‌گیری درون‌سازمانی این نهاد، پاسخ می‌دهد.
به نظر بدیهی می‌آید که هر کسی که مالک شبکه‌ها و ایستگاه‌های رسانه‌ای وابسته به آنها باشد، روندی که می‌باید روی آنتن جریان داشته باشد را تعیین خواهد کرد. به همین دلیل است که وقتی “بیل” از فروش برنامه‌ریزی‌شدۀ شبکۀ UBS و شرکت مادر آن به سرمایه‌گذارهای خارجی مطلع می‌شود، احساس خطر می‌کند. از نگاه او، اگر کنترل یک شبکۀ آمریکایی به دست عرب‌ها بیافتد، این می‌تواند به معنای از دست دادن جدی تسلط و آزادی-ارادۀ ملی باشد. “بیل”، بعد از آنکه موفق می‌شود این قرارداد و معامله را با کمک مردم عادی [هوادار] خودش منتفی کند، فکر می‌کند که پیروز یک نبرد مهم به نفع دموکراسی است. اما در همین نقطه، “جنسن” بسیار صریح و رک به او می‌گوید که چه کسی رئیس است. او “بیل” را به خاطر تعریف‌های خام و کوته‌فکرانه‌ای که از حاکمیت ملی و خودمختاری دموکراتیک دارد، به باد سرزنش می‌گیرد و این که قانون آزاد و بی‌دردسر شرکت‌های بین‌المللی، نظم طبیعی و مشروع جهان است را به عنوان اصل مسلم و بدیهی موضوع مطرح می‌کند:
تو یه پیرمردی هستی که غصۀ ملت‌ها و مردم رو می‌خوره. هیچ ملتی وجود نداره! هیچ مردمی وجود نداره! هیچ روسی‌ای وجود نداره! هیچ عربی وجود نداره! هیچ جهان سومی وجود نداره! چیزی که هست فقط و فقط یک سیستم کلی‌نگر از سیستم‌هاست، سلطه‌گری گسترده و کلان، درهم‌آمیخته، متقابل، چند-متغیره و چند ملیتی دلارها! دلارهای-نفتی، دلارهای-الکتریکی، مولتی-دلارها، رایش‌مارک‌ها، راندها، روبل‌ها، پوندها و شِکِل‌ها!* همین سیستم بین‌الملی پول رایجه که کلیّیت زندگی روی این کرۀ خاکی رو تعیین می‌کنه. امروز، نظم طبیعی چیزها، اینه. امروز، ساختار اتمی، درون‌اتمی، و کهکشانی چیزها، اینه. و تو در کار قدرت‌های اصلی طبیعت دخالت کردی، و تاوانش رو خواهی داد!
* رایش‌مارک: واحد قدیمی پول آلمان نازی؛ راند: واحد پول آفریقای جنوبی؛ روبل: واحد پول روسیه؛ پوند: واحد پول انگلستان؛ شِکِل: واحد پول اسرائیل. م.
بعد از آنکه “بیل” در برابر قدرت و نفوذ شبه-خدایی “آرتور جنسن” و “هستی‌شناسی شرکتی” او سر تسلیم فرود می‌آورد، این اصل را می‌پذیرد که شرکت‌ها، محتوای تلویزیون را تعیین می‌کنند، و نطق تلویزیونی خود را تحت تاثیر این پذیرش ایراد می‌کند. او در این سخنرانی، دیدگاه سابق خودش نسبت به استقلال ذاتی (یا خودمختاری) شخصی و آزادی ارادۀ دموکراتیک را به عنوان رویای عبثی توصیف می‌کند که دیگر منسوخ و مهجور شده است. او بعد از بیان این نکته که “آن دموکراسی یک غول ازپادرآمده، و یک مفهوم سیاسی ناساز است”، می‌گوید:
آنچه تمام شده است این ایده است که این کشور بزرگ وقف آزادی و شکوفایی هر فردی است که در آن زندگی می‌کند. فرد است که تمام شده است. انسان منزوی و تنهاست که تمام شده است. این تک تک شمایی که آن بیرونید هستید که تمام شده‌اید. چون این ملت دیگر ملتی از افراد مستقل نیست. این ملت، ملتِ دویست و خورده‌ای میلیون پیکرهای تسمه‌فولادی ترانزیستوری، گندزدایی‌شدۀ سفید-مثل-برفی است که مطلقاً به عنوان انسان به‌دردنخور و غیرضروری و به اندازۀ دسته‌های پیستون، قابل‌جایگزینی هستند.
آنچه “بیل” به آن انتقاد داشت و سعی می‌کرد با آن مبارزه کند، یعنی تبدیل شدن مردم به مصرف‌کننده‌های منفعلی که نهاد قادر متعال تلویزیون و سیستم تبلیغاتی وابسته به آن آنها را شستشوی مغزی داده و به الگوبرداری از خود وامی‌دارد، حالا به عنوان امری اجتناب‌ناپذیر و واقعی شناخته می‌شود. فردی که بتواند به طور مستقل و منتقدانه فکر کند، پیش‌شرط لازم و اصلی هر نوع دموکراسی است، و این فرد در جوامع کلان امروزی وجود واقعی ندارد – دست‌کم تعداد چنین افرادی به قدر کفایت نیست. درست همانطور که تمام کالاهای صنعتی با معیار معینی سنجیده می‌شوند (استاندارد شده‌اند) و به تولید انبوه رسیده‌اند، ایده‌ها، شعارها، و کلیشه‌هایی که فعالیت‌های مردم و تصمیمات سیاسی آنها را راهبری می‌کنند هم با معیار معینی سنجیده می‌شوند و در حجم انبوه “تولید” می‌شوند. در این جهان، ایده‌های استقلال ذاتی شخصی و اصیل، و آزادی ارادۀ دموکراتیک و موثر به نوعی سخنوری پوچ یا توهماتی آشکار تبدیل شده‌اند. به بیان “بیل”:
خوب، وقت آن رسیده که بگوییم، آیا از دست دادن صفات انسانی واژۀ خیلی بدی است؟ چون خوب یا بد، واقعیت همین است. تمام دنیا دارد شبه انسانی می‌شود، موجوداتی که شبیه به انسان هستند اما انسان نیستند. تمام دنیا، و نه فقط ما. ما فقط پیشرفته‌ترین کشور دنیا هستیم و بنابراین اول از بقیه داریم به آن نقطه می‌رسیم. مردم تمام دنیا دارند تولید-انبوه می‌شوند، برنامه‌ریزی می‌شوند، سیم‌کشی می‌شوند،* و تبدیل به چیزهای بی‌حس و عاطفه‌ای می‌شوند که فقط و فقط برای تولید و مصرف دیگر چیزهای تولید-انبوه‌شده مفید هستند، چیزهایی که تماماً درست به اندازۀ خود ما غیرضروری‌اند. این حقیقت ساده‌ای است که باید آن را بفهمید – اینکه وجود انسانی یک چیز کاملاً عبث و بی‌هدف است.
داستان “هاوارد بیل” اساساً نیروی محرکۀ اجتماعی تلویزیون را به شکلی برجسته بیان می‌کند؛ پیرنگ اصلی این داستان، درون‌واژگونی و مرگ مفهوم شهروندی و دموکراسی است. شخصیتی که بیشترین دلالت‌های فردی تلویزیون در او منعکس می‌شوند، “دیانا کریستنسن” است. کارکرد داستان عشقی بین “دیانا” و “مکس″، به طور خاص، به تصویر کشیدن پوچی و بیهودگی شخصی‌ای است که تلویزیون در زندگی مبلغین و معتادین به آن ایجاد می‌کند. وقتی “شوماخر” همسر و خانه و زندگی‌اش را به خاطر “دیانا” ترک می‌کند، همسرش از او می‌پرسد: “اونم تو رو دوست داره، مکس؟” و “شوماخر” جواب می‌دهد:
مطمئن نیستم که اون مستعد هیچ احساس واقعی‌ای باشه. اون از نسل تلویزیونه. زندگی رو از “باگز بانی” یاد گرفته. تنها حقیقتی که اون ازش خبر داره چیزیه که از دل دستگاه تلویزیونش بیرون اومده. اون سناریوهای زیاد و جوراجوری رو برای همۀ ما تهیه کرده تا بازی‌شون کنیم، انگار که همه چیز یه “فیلم آخر هفته” است. و خدایا، به خودمون نگاه کن، لوسی. همین حالا ما داریم به وسطای پردۀ دوم از نمایش اجباری زنی میرسیم که با نگاه تحقیرآمیز به شوهر خطاکارش نگاه می‌کنه و اونو از خونه بیرون میندازه. اما، نترس، من آخر نمایش برمی‌گردم خونه. تمام طرح‌ریزی‌های اون من رو وامی‌داره که ترکش کنم و برگردم پیش تو، چون مخاطب، پس زدن یه خانوادۀ شاد آمریکایی رو دوست نداره.
یاد گرفتن زندگی از تلویزیون یا “باگز بانی” یعنی فکر کردن به رویدادهای مهم و اصلی زندگی بر مبنای الگوهای اپیزودهای نمایشی و معمول تلویزیون. اپیزودهای این چنینی عموماً کلیشه‌هایی مبتذل و پیش‌پاافتاده‌هستند – ساختارهای مبتنی-بر-فرمول مشخصی که می‌باید مطابق با استانداردهای سطح‌پایین‌ترین ویژگی مشترک مخاطبین باشد. این برنامه‌ها هیچ عمقی ندارند و کمترین میزان صداقت در آنها دیده می‌شود، و اخلاقیاتی که آنها عرضه می‌کنند چیزی جز بی‌مزگی‌هایی در مورد موضوعاتی که به طور رسمی ممنوع‌هستند، نیست. شخصی که افق درونی‌اش توسط آنچه بر صفحۀ تلویزیون ظاهر می‌شود، تعریف و تعیین می‌شود، به وجودی محدود خواهد شد که مملو از ابتذال محض است. زندگی کردن در راستای خط مشی‌های اپیزودهای تلویزیونی به معنای نداشتن یک زندگی اصیل است، و شخصی که بر طبق برنامه‌های تلویزیونی زندگی می‌کند از یک خویشتن واقعی برخوردار نیست. احساسات، تصمیمات و فعالیت‌های چنین شبه-زندگی‌ای از درون وجود خود شخص ناشی نمی‌شوند، بلکه حاصلِ تولیدات توخالی و یکنواخت  صنعت سرگرمی‌سازی هستند که بی‌مغزترین امیال و خواسته‌ها را ارضا می‌کنند. شخصی مثل “دیانا”، در شرایط محرومیت از این اپیزودهای قاعده‌مند، الگوهای رفتاری، گرایش‌های عمومی، و کلیشه‌های کلامی‌ای که پیشاپیش توسط تلویزیون ساخته می‌شوند – طبق نتیجه‌گیری فیلم – یک لوح سفید است. در روح و نفسی که بی‌وقفه توسط محرک‌هایی که شبکه‌ها ارائه می‌دهند بمباران و الگودهی می‌شود، هیچگاه هیچ مفهوم اساسی‌ای رشد یا بسط نمی‌یابد. چنین نفسی، اگر حتی زمانی در دوره‌ای از بحران یا خاموشی، با خود رویارو شود، خودش را در یک فضای خالی و پوچ هولناک خواهد یافت.
وقتی “لورن هاب” یکبار با اصرار به “دیانا” می‌گوید که باید کنترل کامل محتوای سیاسی برنامه‌اش را در دست داشته باشد، “دیانا” بی‌درنگ پاسخ می‌دهد که او می‌تواند این کنترل را به دست گیرد [اما]: “من هیچ اهمیتی به محتوای سیاسی نمیدم!” “دیانا” به واقع، به اینکه برنامه حامل پیام جناح-چپی یا جناح-راستی، یا هر پیامی در کل، است، هیچ اهمیتی نمی‌دهد. او به هیچ وجه به چیزهایی مثل ارزش‌های دموکراتیک یا عدالت اجتماعی علاقه‌ای ندارد. این واقعیت‌که مردمانی هستند که برای ایده‌ها و حقوق خود مبارزه می‌کنند، و اینکه آنها وقتی مبارزه را می‌بازند رنج می‌کشند، یا اینکه مردم می‌توانند در راه پیدا کردن حقیقت جدی و قاطع باشند، تمام اینها در نظر او هیچ معنا و مفهومی ندارد. تنها چیزی که او می‌داند این است که برنامه‌ها باید ادامه پیدا کنند، اینکه باید کسالت را از بین برد، و اینکه باید پوچی زندگی مردم را به بهترین شکل ممکن با سرگرمی‌های سبک‌مغزانه پوشش داد. همین نبود فکر و روح، که در اینجا در بافت سیاست‌ها و ایده‌ها ظاهر می‌شود، است که کلّ زندگی “دیانا” را تعریف می‌کند. او به هیچ کسی واقعاً احساس نزدیکی نمی‌کند، و هر احساس و رابطه‌ای که دارد بدون کمترین تفاوت با یکدیگر، بدون شدت یا عمق است. ارتباط‌های شخصی او درست به اندازۀ برنامه‌هایی که روی صفحۀ تلویزیون مردم ظاهر و محو می‌شوند، کلیشه‌ای و زودگذر هستند.
“دیانا” هرازگاهی تحت تسخیر خلاء درونی خودش می‌شود؛ او با فکر کردن به “ترس‌از تنها ماندن” خود وحشت‌زده می‌شود. “دیانا” از “مکس” می‌خواهد او را ترک نکند، حتی با وجود آنکه دیگر او و یا رابطه‌شان را دوست ندارد. اما “شوماخر” می‌گوید:
دیگه خیلی دیره، دیانا. دیگه هیچ چیزی توی تو نمونده که بتونم باهاش زندگی کنم. تو یکی از شبه‌انسان‌های هاوارد هستی، و اگر من باهات بمونم، نابود میشم. همونطور که هاوارد بیل نابود شد! همونطور که لورن هاب نابود شد. همونطور که هر چیزی که تو و سیستم تلویزیون بهش دست می‌زنید، نابود میشه! تو تجسم تلویزیونی دیانا، بی تفاوت به رنج‌ها، بی‌احساس به شادی‌ها. تمام زندگی [تو] به تلّی از ابتذال‌های عادی تبدیل شده. جنگ، کشتار، مرگ، همۀ اینها به چشم تو یکی‌ان، مثل بطری‌های آبجو.
برای یک ذهن خالی چیزی بیشتر از سرگرمی، نوعی از سرگرمی که شبکه‌های تلویزیونی پشت سر هم بیرون می‌دهند، باقی است: آت و آشغال‌های ذهنی‌ای که مردم را در قحطی انسانیت‌شان نگه می‌دارد. وقتی مصرف‌کننده‌های برنامه‌های تلویزیونی به همان دردسری می‌افتند که “دیانا کریستنسن” به آن دچار است، “شوماخر” با کنایه و تمسخر آنچه آنها می‌توانند انتظارش را داشته باشند را به عنوان یک پایان شاد بیان می‌کند:
شوهر خودسر سر عقل و شعورش میاد، و برمی‌گرده پیش همسری که یک عشق طولانی‌مدت و ماندگار را باهاش ساخته. زن جوون بی‌احساس در انزوای سرد و تاریک خودش تنها می‌مونه. موسیقی اوج می‌گیره. آگهی تجاری پایانی. و چند صحنه از برنامۀ هفتۀ آینده.
فیلم در پاسخ به این سوال که چه کسی یا چه عاملی مسئول ملالت‌باری چنین فرهنگی است، هیچ جواب سرراستی نمی‌دهد. صرفاً این نیست که فیلم به قدرت شرکت‌ها اشاره کند و بحث را در همین حد تمام کند. فیلم بر این واقعیت دلالت دارد که برنامه‌های شبکه‌های تلویزیونی مردم را با مغبون کردن هوش آنها، با محروم کردن آنها از اطلاعات مهم و حیاتی، با عادت دادن آنها به مصرف‌گرایی منفعلانه، با پایین آوردن سطح استانداردهای فکری آنها، و با دور کردن آنها از فعالیت‌های سودبخش‌تر و معنادارتر، آنها را قربانی می‌کند، و در عین حال شریک در جرم بودن بیننده‌ها در تمامی این شرایط را نیز نشان می‌دهد. “شبکه” کاری که بیننده‌ها با خود می‌کنند را به تصویر می‌کشد. از هر چه بگذریم، تقاضای پایان‌ناپذیر آنها برای برنامه‌های کم-کیفیت است که به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد تا به شیوه‌ای که UBS عمل می‌کند، به سودهای کلان برسند. به عبارت دیگر، “شبکه” همان تصویر بدبینانه‌ای از مردم را نشان می‌دهد که زمانی افلاطون آن را ارائه کرده بود.
تعریف بازار به عنوان دموکراسی فعال، مدتی است که به مد روز تبدیل شده است: “مردم با دلارهای‌شان رای می‌دهند.” اگر حقیقتی در این تعریف باشد، می‌توان اینطور گفت که این حقیقت آن است که این خود مردم هستند که با رفتار و انتخاب‌های خود، دموکراسی را از بین می‌برند. آنها نه فقط قربانیان شرکت‌هایی که برنامه‌های سبک‌مغزانه و تضعیف‌کننده به خوردشان می‌دهند، بلکه کسانی هستند که قادر به ترغیب و تشویق مالکین شبکه‌ها به پخش تولیدات سوال‌برانگیزشان هستند. مردم، با پیوسته انتخاب کردن سرگرمی‌های عاری از تفکر و ترجیح دادن آنها به برنامه‌های اساسی و پیچیده، و با ارجحیتی که از روی عادت برای صحنه‌سازی‌های گریزگرایانه (دور از واقعیت‌های سیاسی) نسبت به مواجهه با واقعیت قائل می‌شوند، در واقع مهار زندگی و جهان را به دست کسانی می‌دهند که برای سوءاستفاده کردن از آنها آماده‌اند. آنها – بر طبق اصول دموکراسی – مفاهیم شهروندی و دموکراسی را از بین می‌برند.
به قلم دکتر جورن کی. برامان
استاد ممتاز بازنشسته و مربی نیمه وقت
گروه فلسفه دانشگاه ایالتی فراستبورگ




نوع مطلب : سینما، 
برچسب ها : شبکه، 1976، سیدنی لومت، تلویزیون، سیاست، فی داناوی، پیتر فینچ،
لینک های مرتبط :
یکشنبه 1 مهر 1397 04:52 بعد از ظهر

Amazing plenty of good advice!
the best canadian online pharmacies canada pharmaceuticals online best canadian pharmacy drugstore online reviews canada online pharmacies canadian pharmacy meds canadian online pharmacies legal are canadian online pharmacies safe canada online pharmacy buy viagra now
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:23 بعد از ظهر

Amazing lots of helpful knowledge.
generic cialis in vietnam tadalafilo female cialis no prescription buy online cialis 5mg cialis flussig price cialis best where do you buy cialis chinese cialis 50 mg cialis generico milano cialis dosage
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
درباره وبلاگ

در این وبلاگ نظریات شخصی نویسنده در حوزه های ادبیات داستانی و سینما ذکر شده است.

Homo damnatus est ad tragoedia
Man is doomed to tragedy
انسان محکوم به تراژدی است
مدیر وبلاگ : محمدرضا آزادی
مطالب اخیر
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :