نقدی بر سریال مختارنامه

میرباقری نشان داده است که همواره با موشکافی و دقت فیلمنامه هایش می نویسد.شخصیتهای میرباقری همواره صلابت و درخشندگی خاصی دارند.این دقت و تسلط بر تاریخ و قهرمان پردازی از او یک کارگردان ایده آل ساخته است.فیلم و سریالهای رعنا،گرگها،آدم برفی و امام علی بخوبی این قدرت و تسلط را نشان می دهند.در ضمن میر باقری در دو سریال امام علی و مختار نامه استانداردهای سریال سازی تاریخی را نیز به میزان چشمگیری افزایش داده است.

نقطه اصلی قوت مختار نامه در شخصیت پردازی قهرمان ساز و پر ملات فیلمنامه آن است.حضور پر رنگ و پر قدرت شخصیتهایی مثل مختار،ابن زبیر و ابن زیاد در طول سریال توانسته مخاطب را هم به پیگیری آنها مجبور سازد و هم ذات زیبایی شناسانه او را تغذیه نماید.انتخابهای بیشتر درست و مبتنی بر شخصیت داستانی بیشتر بازیگران سریال هم به این تأثیرگذاری و قدرت سریال افزوده است.

نقطه قوت دیگر سریال خود شخصیت خاکستری مختار است.تا قبل از این سریال قهرمانان تاریخی و مذهبی انسانهای کاملاً سفید بودند که همین آنها را در جایگاهی دستنیافتنی برای مخاطب قرار می دهد و قدرت تأثیرپذیری او از قهرمان را کاهش می داد اما مختار شخصی مثل خود ماست که در بزنگاه حادثه تصمیم می گیرد و مثل ما گاهی راهی  درست و گاهی غلط  را پیش می گیرد.این نگاه خاکستری در قهرمانان چه مثبت و حتی منفی باعث شده فضای سریال امروزی تر و بروز تر باشد.فیلمنامه امروزی مختارنامه که با نگاهی موشکاف به حوادث عصر ما هم نگاشته شده توانسته هر طیف و گروه فکری را جذب و به واکنش وادارد و این نشانه موفقیت این سریال است که در جنبه های غیر هنری نیز جریان ساز بوده است.

بعد از فیلمنامه و کارگردانی موفق باید از بازی های استاندارد و بعضاً فراتر از ایران نیز نام برد.فریبرز عربنیا بازی استاندارد و متناسبی ارائه می دهد که البته در چارچوب سریال بسیار موفق هم هست.اما گل سر سبد بازی های سریال بازی ماندگار و بی نظیر رضا کیانیان در نقش ابن زبیر است که بخوبی و با استادی روحیه مکار و حیله گر این شخصیت را نمایش می دهد.فرهاد اصلانی نیز بازی درخشانی در نقش ابن زیاد دارد.

دکورهای سریال بسیار موفق و در حد دکورهای هالیوودی است و موسیقی سریال نیز بسیار بروز و نو و ابتکاری بوده است.بعضی صحنه های خنگی بسیار خوب و استاندارد در آمده است که البته جای کار بیشتر نیز داشته است.

البته با تمام خوبی ها و درخشش سریال این سریال هم نقصهایی دارد که باید رد آینده برای کارهای بعدی رفع شود اما این نقصها نشسانه کمکاری کارگردان و بازیگران و عوامل کار نیست و بیشتر به ضعف ساختاری سینما و تلویزیون مربوط می شود.

بخشی از این ضعفها را بیان می کنم.

اولن ضعف عمده به نظر من حذف و یا تغییر بعضی وقایع مهم از داستان سریال است.شاید مهمترین این موارد حذف صحنه قتل ابن زیاد و تغییر روش مرگ پسر عمر سعد است و همچنین عدم تأکید بر تزلزل ابراهیم مالک و سرانجام دوری او از مختار که در سریال بسیار به چشم می آید.من نمی دان کارگردان چرا این اشتباهات را مرتکب شده است و از این تغییر ات چه هدفی را دنبال می کرده و خوب است ایشان برای رفع شبهات برای این موارد توضیح دهند.

نکته ضعف دیگر را باید در ضعف شخصیت پردازی ایرانیان قیلم مختار اشاره کرد.شاید در منابع تاریخی این کمبود موجود باشد اما به بهتر بود هم کیان به مانند شخصیتهای مهم دیگر بهتر معرفی و شخصیت پردازی می شد و هم ایرانیان دیگری هم به وضوح توصیف می شدند که انقدر بر یک نفر تأکید نمی شد.

بعضی صحنه های جنگی بیشتر به تمرین جنگی شبیه بود تا جنگی واقعی شاید البته کمبود امکانات تکنیکی این امر را سبب شده اما بعضی مواقع این بسیار به چشم میاید.البته صحنه های جنگ ابراهیم و ابن زیاد ، پیاده ایرانیان و جنگ توابین بسیار به استاندارهای جهان نزدیک شده است.ضعف مهم دیگر کم بودن حظور مختار در صحنه های جنگی است.

جلوه های ویژه فیلم به خصوص در صحنه های لانگ شات سپاهیان کاملاً ابتدایی و ضعیف بوده اند اما در صحنه هایی بخصوص در صحنه های تصورات فکری مختار و یا خروج سپاهیان از میان زمین بسیار زیبا و چشمگیر بود و این دوگانگی آدم را آزار می دهد.

البته با همه این ضعفها قوتهای سریال بسیار  بیشتر است.این روزها عده ای هم انگار یاد عقده های قدیمیشان گل کرده بیشتر به ایراد بنی اسرائیلی از سریال مشغولند.از جمله آقای سید احمد دانش که انگار بیشتر می خواهد عقده های درونیش را شفا دهد با ایرادهایی بنی اسرائیلی به سریال حمله آورده و توقع دارد از مختارنامه یوزاسیفی عوامانه تحویل مخاطب می شد تا ایشان راضی شوند و این جای بسی تأسف است که این آدمها اجازه دارند خود را در محضر مردم نشان دهند و آدمهای متفکر تر و عاقلتر زبانشان کوتاه و صدایشان خاموش است.والسلام